Living Apart Together

Europan 10 Prijsvraag inzending | Maastricht, Nederland | 2009

Living Apart Together
Ontworpen door Joost van Dijk

 

Maastricht is één van de oudste steden van Nederland, ruim 2000 jaar geleden gesticht door de Romeinen onder de naam Mosa Trajectum. De stad heeft een lange geschiedenis die wordt gekenmerkt door vier periodes: De Romeinse tijd, de middeleeuwse pelgrimstad, de garnizoenstad en de industriele revolutie, die voor Nederland onder leiding van Petrus Regout op het Sphinx-terrein in Maastricht is begonnen.

Op stadskaarten uit 1029 wordt het Sphinx-terrein al aangegeven als onderdeel van de stad. Toen nog als een leeg veld met enkel bebouwing langs de Bosschestraat, maar wel binnen de muren van de stad. Vanaf ca. 1770 is er meer bebouwing te zien, maar pas in 1827 startte de Petrus Regout een glasslijperij in zijn huis aan de Boschstraat. In korte tijd ontstond er aan de Boschstraat een klein industrieel imperium bestaande uit een glasblazerij, een glas- en kristalslijperij, een aardewerkfabriek, een potasfabriek, een meniefabriek en een spijker- en geweerfabriek. Van de gebouwen uit de begintijd is niets meer over. De gebouwen uit de jaren dertig van de negentiende eeuw zijn in de loop der jaren allemaal vervangen door modernere fabriekshallen. In 2006 heeft de Sphinx-fabriek het terrein verlaten en we staan nu aan de vooravond van een vijfde episode voor de stad Maastricht. Cultureel Maastricht.

Het plan Living Apart Together (LAT) is gericht op het samenwonen en samenleven binnen de muren van het Sphinxkwartier. Het handhaven van de oude fabrieksmuur maken van het voormalige Sphinx-terrein een onafhankelijke enclave met een eigen identiteit. Het gebied onderscheidt zich van de rest van het stadscentrum door zijn orthogonale structuur van (semi-)gesloten bouwblokken. Perforaties in de muur rond de oude enclave maken het mogelijk het terrein van verschillende kanten te betreden. Tegelijkertijd bieden ze het woongebied genoeg toegangen naar de mooie stad Maastricht. Niet geïsoleerd, maar wel apart van de rest.

Geluidsoverlast en fijnstof zijn de gevolgen van de drukke verkeersader Frontensingel, waaraan de westzijde van het Sphinxterrein is gelegen. Wonen aan deze drukke weg is daardoor een groot probleem en kan alleen plaatsvinden wanneer er rigureuze maatregelen getroffen worden om het geluid en de fijnstof te weren. Plannen om de hoofdverkeersader te verleggen zijn onzeker en zullen de eerste decennia niet worden uitgevoerd. Tot die tijd betekent wonen aan de Frontensingel voornamelijk “wonen met uitzicht op blik en asfalt”. Een toekomstig park aan de overzijde van de Frontensingel is ook onzeker en een relatie tussen park en Sphinx-terrein is afhankelijk van de omlegging van de Frontensingel. LAT speelt hier op in door langs de Frontensingel een wand van ateliers te creëren die als geluidsbuffer werkt voor de woningen erachter. De woningen zijn georiënteerd op het Sphinxterrein, en gesitueerd rondom gemeenschappelijke binnentuinen.

Het woongebied is geheel autovrij door twee ondergrondse parkeergarages. Hierdoor ontstaat er ruimte voor openbare functies die het ontmoeten en samenleven stimuleren, zoals parkjes, pleintjes en sport en playgrounds. De half open binnentuinen zijn semi-openbaar en liggen gelijk, verhoogd of verdiept ten opzichte van het openbare veld en bieden zo een direct contact, overzicht of juist geborgenheid. Voor ieder wat wils.

Privé buitenruimten zijn steeds belangrijker in een samenleving die meer en meer aan het individualiseren is en waarin je met vrienden moet kunnen genieten van een heerlijke zomeravond. De privé buitenruimten zijn daarom riant vormgegeven en liggen niet direct aan het openbare veld. Ze bevinden zich in de gesloten binnentuinen van enkele bouwblokken en anders als veranda binnen de gevellijnen van het bouwblok. De veranda’s zijn transparant om de relatie tussen de woning en zijn omgeving niet te verstoren. Metalen shutters in de gevel bieden desgewenst de benodigde privacy.

Het Brikkengebouw is één van de weinige overgebleven gebouwen van de voormalige Sphinx-fabriek. Hier werden ooit de folders van Sphinx opgeslagen. Binnen LAT wordt het Brikkengebouw getransformeerd tot een woongebouw met op elke verdieping een loftwoning. Het gebouw staat geheel vrij op de locatie en is daardoor onderscheidend van de andere blokken. Deze vrijstaande structuur biedt ook meer daglicht voor de woningen op het noorden. Het Brikkengebouw wordt gestript tot op de constructie. De niet-dragende metselwerk invullingen op de bovenste verdiepingen, worden vervangen door glazen gevels om zo veel mogelijk daglicht door te laten en om de relatie met de omgeving te optimaliseren. Leven in de Brikkengebouw wordt mogelijk gemaakt door het plaatsen van een geïsoleerde glazen doos tussen de verdiepingsvloeren. Elk verdieping biedt ruimte aan een loft met rondom uitzicht. De ruimte tussen de glazen gevel van de doos en de glazen buitengevel wordt gebruikt als een terras en omloop ruimte om de glazen binnengevel te reinigen. Deze tussenzone dient tevens als een energetische buffer.

stedenbouwkundig model

 

situatie

 

vanuit frontensingel

 

 

begane grond

 

tweede verdieping

 

 

 

entreezijde frontensingel

 

doorsnede

 

muur van ateliers

 

transformatie brikkengebouw

 

loftwoning brikkengebouw



Reacties zijn gesloten.